‘Uit geveinsde interesse vraag ik hoe het met je gaat, maar zodra je ademhaalt neem ik het gesprek over en gaat het verder alleen nog maar over mij. Oké?’
Dit citaat is afkomstig uit een goed gelezen satirische strip in de Volkskrant. De dame in kwestie is buitengewoon openhartig in haar visie op de richting van het gesprek en hoewel eerlijkheid meestal het langst duurt, heeft deze opmerking hoogstwaarschijnlijk tot gevolg dat haar gesprekspartner zal afhaken. Immers, we willen allemaal graag dat er naar ons geluisterd wordt als we iets te zeggen hebben en bij voorkeur is er in een gesprek sprake van tweerichtingsverkeer.
Horen we eigenlijk wel wat de ander zegt?
Dat luisteren is nog best een kunst, blijkt ook uit een veel minder heftig maar regelmatig voorkomend fenomeen: de situatie waarin je je aan iemand voorstelt. Je geeft de ander een hand, noemt je eigen naam en wisselt wellicht nog wat beleefdheden uit. Vijf minuten later bedenk je ineens: hoe heette die persoon ook alweer? Tot je schrik moet je toegeven dat je de naam helemaal niet goed hebt opgeslagen; je hebt niet goed geluisterd. Of eigenlijk: ons brein is meer bezig geweest met de handdruk, met hoe we overkwamen op de ander en wat we zelf tijdens de kennismaking wilden zeggen. Kortom: we zijn in sociale situaties met van alles en nog wat bezig, waardoor de nieuwsgierigheid naar de woorden van de ander soms ondersneeuwt. Hier zijn we ons lang niet altijd van bewust en doen het (meestal) zeker niet expres.
Juist als het spannend wordt, luisteren we minder goed
Het zal je niet verbazen dat een conflictsituatie, over het algemeen een stressvolle aangelegenheid, een negatief effect heeft op onze luistervaardigheid. Als je je benadeeld voelt of de samenwerking met een collega verloopt niet naar wens, dan is het niet gek dat je in beginsel vanuit je eigen perspectief naar de zaak kijkt en dat het lastig is oog (of oor) te hebben voor de ander. En precies dat is waar de mediators van het RABA bij kunnen helpen. De mediator zorgt voor een veilige setting waarin mensen hun verhaal kunnen doen, vraagt door naar wat iemand echt wenst of nodig heeft en brengt en houdt het gesprek in balans. Wat wordt er eigenlijk gezegd en bedoeld? Welk belang schuilt er achter het ingenomen standpunt? De ervaring leert dat als mensen zich gehoord en begrepen voelen, zij zich ook gemakkelijker openstellen voor het perspectief van de ander. Zo ontstaat er ook weer ruimte om te verkennen hoe je met elkaar uit de ontstane situatie kunt komen.
Nieuwsgierigheid kan het gesprek weer op gang helpen
Terugkomend op het citaat uit de Volkskrant is de interesse in de ander dus een belangrijke factor als het gaat om echt luisteren, ook in conflictsituaties. Zijn we écht nieuwsgierig naar wat de ander beweegt en hoe het zo ver heeft kunnen komen, of zitten we vooral aan tafel om ons eigen zegje te doen? En hoe zorgen we ervoor dat ons eigen perspectief – dat er ook mag zijn – door de ander goed wordt begrepen? Soms is het nodig om bepaalde barrières te slechten voordat de weg richting een constructieve toekomst weer open kan. Als je daar met elkaar niet goed uitkomt maar dat wel graag wilt, is onze tip om gebruik te maken van de expertise van het RABA-team.